Na Kholiswa Mendes Pepani 

Maamzi ya kuondoka nyumbani na kuanza tena(maisha mapya) mahali pengine mpya sio rahisi kamwe. Kujitoa kwenye maisha ya kuachwa kwa mwanzo usio na uhakika kunahitaji ujasiri na uthabiti.

Ingawa matarajio ya kuwasili katika eneo jipya yanaweza kutoa ahueni na matumaini ya fursa mpya, kuhama kumejaa mafadhaiko mengi ya kisaikolojia ambayo hufanya kuzoea jamii mpya kuwa na changamoto nyingi. Mabadiliko makubwa na hasara zinazokabili ni za kutengwa, na wakati hisia za kutamani nyumbani na kutengwa zinapoanza kudhihirika kama huzuni isiyoweza kuponywa au wasiwasi—inaweza kuwa vigumu kujua pa kugeukia. Kwa hiyo, wakimbizi na wahamiaji wengi huteseka kimyakimya wakiwa na hisia za kutengwa, kukosa tumaini, na kushuka moyo. Lakini ni kawaida tu kung’ang’ana na mabadiliko hayo yanayosumbua, hasa wakati safari yenyewe ni ya kiwewe.

Wakimbizi na wanaotafuta hifadhi, ni kama wanabeba mzigo wa magumu tofauti ikizingatiwa kwamba walilazimishwa kuondoka nyumbani, na walikabiliwa na dhiki kubwa na kiwewe kabla na wakati wa safari yao.

Leopold Ndayisabye, Mkurugenzi wa zamani wa shirika la wahamiaji wa ukoo wa Rwanda waishio jimboni Maine, na mfanyakazi wa zamani wa Preble Street, alieleza kuwa mapambano makali zaidi yanayohusiana na mchakato wa kuhamia Marekani ni kushinda vita na kiwewe, kupoteza msaada wa jamii na familia, ukosefu wa ajira na makazi. mkazo, ubaguzi wa rangi na kutengwa, na shinikizo la kukuza.

“Kuzoea mtindo mpya wa maisha ni kitu kigumu sana. Ghafla unafika bila kitu na unaweza kuhisi kama kupoteza utambulisho, kama hakuna uwezo wa kuwa wewe mwenyewe. Wakazi wapya wa Maine wanatoka kwa jamii tofauti za usaidizi zilizo na majukumu tofauti ya kitamaduni. Wanajikuta wametengwa kabisa na wenye upweke ndani ya jamii. Mabadiliko haya makubwa yanaweza kusababisha kutojistahi na wakati huwezi kujiamini, unawezaje kuamini kwamba wengine wanataka kukusaidia.”

Leopold Ndayisabye

Ndayisabye aliendelea kueleza kuwa baada ya kufanya safari hiyo ya kuchosha kimwili, kiakili na kihisia, wakimbizi wanaweza kutatizika kujisikia salama na matokeo yake, kuwa na mashaka makubwa na umakini wa hali ya juu, na hivyo kufanya kuwa vigumu kuzoea au kuomba msaada. “Wakimbizi wengi walikuwa wakihangaika kupata chakula, wakihangaika kupata maji, wakihangaika kupata maisha ya kimsingi kabla ya kufika Maine. Hali hii kwa kawaida ina athari kubwa kwa afya yao ya akili”.

Mbali na kuruka vikwazo mbalimbali vya kisaikolojia na kimiundo -mojawapo ya vikwazo vikubwa zaidi kwa utunzaji wa wahamiaji- ni mwiko unaohusishwa na ugonjwa wa akili. Ingawa mazungumzo ya kitamaduni yamepata maendeleo makubwa katika kuondoa unyanyapaa unaozunguka afya ya akili, familia nyingi za Kiafrika na Amerika Kusini zinaendelea kutatizika kushughulikia magonjwa ya akili. Idadi kubwa ya familia hizi za wahamiaji huzitazama changamoto za afya ya akili kwa mtazamo hasi—kwa ujumla zinahusishwa na udhaifu au uanzishwaji wa kudumu wa taasisi. Kwa hivyo, pendekezo tu la kutafuta mwanasaikolojia linaweza kupokelewa kama matusi na tishio kwa mchakato wao wa uhamiaji. Ndayisabye alisema kuwa, “kwa sababu afya ya akili ni mwiko katika tamaduni nyingi za Kiafrika, wakimbizi wengi hawako tayari kuzungumza juu ya kiwewe chao, kuna hofu ya kufichua maumivu yao. Ustahimilivu usiofaa hujengwa, na wanapokuwa peke yao au wanahisi salama vya kutosha, maumivu yaliyokandamizwa hutoka kama kuvunjika – wakati huo kuingilia kati kunaweza kuchelewa sana ”.

“Wahamiaji huishia kufanya kazi kwa bidii ili kuishi na mwishowe, inachukua kipande chao. Familia zao zinasambaratika, watoto wao hawawezi kustahimili, yote hayo kwa sababu wanaogopa kutaja kwamba wana wakati mgumu kukabiliana na masuala ya kisaikolojia,

Kinachoongeza vikwazo hivi ni ukosefu mkubwa wa upatikanaji wa rasilimali. Wakazi wapya wa Maine wanapowasili wana huduma ndogo za afya na njia za usaidizi wa kijamii. Kwa vile wengi hawazungumzi Kiingereza, kikwazo cha lugha kinazidi kuchanganyikiwa. Ingawa programu za jamii hujitahidi kadiri ziwezavyo kusaidia, ukosefu wa muundo, usikivu wa kitamaduni, na ufadhili unaweza kushindwa katika kuhakikisha kuwa familia zinaweza kustawi kwa muda mrefu. Hii inavunja uwezekano wa uaminifu ambao mara nyingi hushindwa kuanzishwa wakati wakimbizi wanapofika mara ya kwanza.

Kulingana na Abusana Micky Bondo, mwanzilishi mwenza wa In Her Presence, shirika lisilo la faida linaloangazia kuwawezesha wanawake wahamiaji huko Maine, hitaji la huruma na hisia kali za umahiri wa kitamaduni inakuwa muhimu katika kukumbatia wakazi wapya wa Maine kabla ya kupotea katika jamii, bila mitandao ya kutosha ya usaidizi. Bondo alipokutana kwa mara ya kwanza na Claudette Ndayininahaze, mwanzilishi mwenza wa In Her Presence, wanawake walianza kuzungumzia mapambano makubwa ambayo wao wenyewe walikabiliana nayo kama wanawake wahamiaji wa rangi tofauti, na walihisi kulazimishwa kuunda nafasi ya kuwawezesha wanawake wahamiaji. Wanawake hao wawili waliamua kuanza kwa kuandaa darasa la yoga kwa wanawake wahamiaji.

“Mwanzoni wanawake 12 walikuja na tulianza kwa kutafsiri ishara—tulipoanza kueleza mambo ilionekana wazi kuwa ni wasiwasi tu inaotuzuia kujua kwa nini wamekuja. Mara tulipoanza kusikiliza sababu zote, tulijua kwamba tulihitaji kujenga programu thabiti zaidi ya usaidizi ili sauti zao zisikike—programu ambayo tungeweza kuanza kujenga mikakati ya kushinda changamoto ambazo tulikuwa tunakabili. Hakuna mtu angeweza kufanya hivyo kwa ajili yetu. Tunaweza kujenga washirika, lakini tulihitaji kusimama kwa ajili ya familia zetu na sisi wenyewe. Sisi ni wanawake, akina mama na wenzi wa ndoa; sisi ni marubani wa nyumba zetu na ni sisi tuliohitaji kufanya hivyo.”

Uwezo wa Bondo wa kusaidia wengine na kuziba pengo lililokosekana katika jamii umekuwa wa mafanikio. Hapo awali shirika lilitatizika kupata ufadhili na kutambuliwa, lakini In Her Presence sasa limekua na kuwa nguzo ya msaada kwa familia nyingi za wahamiaji. Shirika huwapa wanawake zana kusaidia familia zao. Vizuizi vya lugha hutenganisha wakazi wapya wa Maine na kuwa na uhuru kamili juu ya maisha yao ya karibu, kwa hivyo In Her Presesnce iliunda programu inayoitwa “Tafuta Sauti Yako,” ambayo hufanya kazi kuunda msamiati wa muktadha wa kwenda kwa daktari, benki na shule kwa mafanikio.. , wanaandaa warsha kwa ajili ya wazazi kuelewa vyema mabadiliko ya watoto wao kugeuka raia wa Marekani na pia kutoa usaidizi wa kikazi na uhusiano.

Bondo alisisitiza kuwa miiko kuhusu afya ya akili inafanya iwe vigumu mwanzoni kwa wanawake kushiriki shida zao. “Kwa sababu ya mwiko, tunaishia kutembea kwa kukataa. Ni vigumu kutambua kwamba unaweza kuwa na tatizo, hasa ikiwa hujui inaonekanaje.” Watu wengi wanaotatizika hugeukia dawa za kulevya kama njia ya kukabiliana na wasiwasi wao na unyogovu.

“Wahamiaji huishia kufanya kazi kwa bidii ili kuishi na mwishowe, inachukua kipande chao. Familia zao zinasambaratika, watoto wao hawawezi kustahimili, yote hayo kwa sababu wanaogopa kutaja kwamba wana wakati mgumu kukabiliana na masuala ya kisaikolojia,” Bondo alisema. “Ni ngumu unapotoka mahali ambapo mambo haya hayazungumzwi kamwe.”

In Her Presence ilianza kuandaa warsha mwaka huu na watoa huduma za matibabu inayoitwa “Heal Your Body” katika jaribio la kuanza mazungumzo kuhusu afya ya akili. “Muuguzi alipoanza kuzungumza juu ya ishara hizo, wanawake wengi walianza kuvunjika moyo. Katika utulivu, waliweza kutambua kwamba hii ndiyo ambayo wamekuwa wakipitia-kwamba ina jina, na matibabu. Wanaweza kutambua kwamba akili zao zinatatizika kwa sababu ya mkazo mwingi, kiwewe, na kufanya kazi kupita kiasi. Tunahitaji kuanza kuzungumza juu ya hili. Tunahitaji kuitaja, ili tupate msaada”.

Ni jambo la muhimui kutambua ishara hizo, na kutafuta mbinu ambayo inaelewa usuli wa kitamaduni ili kutoa usaidizi kwa marafiki na familia ambao huenda wanatatizika, Kuegemea makanisa ya mtaa na jamii ya mtu kwa usaidizi ni hatua ya kwanza yenye manufaa.

Je, ni ishara na dalili  gani za kuzorota kwa afya ya akili?

Kulingana na Shirika la Wanasaikolojia wa Marekani, ishara chache za kwanza za kuzorota kwa afya ya akili ni:

 

  • Mabadiliko ya usingizi au hamu ya kula — Usingizi na hamu ya kula hubadilika au kupungua ndani ya mtu kibinafsi
  • Mabadiliko ya hisia – Mabadiliko ya haraka au makubwa katika miitikio au hisia za mfadhaiko
  • Kujitoa – Kujiondoa hivi majuzi katika jamii na kupoteza maslahi katika shughuli zilizofurahisha hapo awali
  • Kushuka kwa utendakazi — Kushuka kusiko kwa kawaida kwa utendakazi, shuleni, kazini au shughuli za kijamii, kama vile kuacha michezo, kufeli shule au ugumu wa kufanya kazi ulizozoea.
  • Matatizo ya kufikiri – Matatizo ya kuzingatia, kumbukumbu au mawazo mantiki na hotuba ambayo ni vigumu kueleza
  • Kutojali – Kupoteza mpango au hamu ya kushiriki katika shughuli yoyote
  • Kuhisi kutengwa – Hisia ya kutengwa na mtu mwenyewe au mazingira ya mtu; hisia ya kutokuwa halisi
  • Kukasirika haraka – Hofu au mashaka ya wengine au hisia kali ya kisirani
  • Matumizi mabaya ya dawa za kulevya—kunywa pombe kupita kawaida au kutumia dawa haramu

Ikiwa wewe, au mtu unayempenda anapambana na mojawapo ya dalili hizi za afya ya akili, au na mawazo ya kujidhuru mwenyewe au wengine, inaweza kuwa wakati wa kufikia usaidizi. Tafadhali piga simu kwa Laini ya dharura ya Maine kwa nambari 1-888-568-1112 au piga 911 au nenda kwenye chumba cha dharura kilicho karibu kwa usaidizi. Kuzungumza juu ya afya ya akili hakufurahishi na wakati mwingine sio kawaida, lakini kufungua na kumtegemea mtu mwingine kwa usaidizi kunaweza kusaidia kuleta mabadiliko katika siku za giza zaidi. Hata wakati mtu yuko mbali na nyumbani, kuna tumaini, msaada, na njia za kukabiliana na hali hiyo. Ni lazima tujitunze nafsi zetu zote kwa sababu nyumba huanza katika mwili.