Waxaa qoray Amy Harris

Bulshada sayniska caalamiga ah waxay si isku mid ah u sheegeen in sheegashada xiriirka ka dhexeeya tallaalada iyo autism aysan ku salaysnayn caddayn.

Sida laga soo xigtay Ururka Caafimaadka Adduunka (WHO), “Waxaa jira caddaymo xooggan oo xoog leh oo muujinaya in tallaalada carruurtu aysan keenin cudurka autism, daraasado waaweyn oo tayo sare leh oo laga sameeyay waddamo badan ayaa dhammaantood gaaray isku mid.

Intaa waxaa dheer, saynisyahannadu waxay sheegeen in tallaalku yahay mid ka mid ah qalabka ugu waxtarka badan ee aan u haysanno ilaalinta caafimaadkeenna. Waxay badbaado u yihiin dhallaanka, carruurta, haweenka uurka leh, iyo dadka caafimaadka qaba, marka loo eego saynisku. Tallaaladu waxay badbaadiyaan nolosha, ka hortagaan isbitaallada, waxayna ilaaliyaan caafimaadka bulshada oo dhan.

Tallaaladu ma keenaan cudurka ay ka difaacaan. Waxa laga yaabaa inay keenaan falcelin fudud oo ku meel gaadh ah sida qandho fudud ama xanuun goobta la duray, laakiin dareen-celinta halista ahi waa naadir. “Tallaaladu waa mid ka mid ah waxqabadyada ugu badbaadsan uguna waxtarka badan ee aan u isticmaalno bukaannadayada,” ayay tiri Dr. Sarah Harris, oo ah dhakhtar carruur ah oo ka soo shaqeysay labadaba Maraykanka iyo dibaddaba.

Marka laga reebo xaalad degdeg ah sida COVID, dhammaan tallaallada uu oggolaaday Mareykanka ee Maamulka Cuntada iyo Dawooyinka (FDA) waxay soo mareen sannado badan oo cilmi baaris iyo baaritaan taxaddar leh ka hor intaysan helin dadweynaha. Ururada caafimaadka ee matalaya dhakhaatiirta iyo saraakiisha caafimaadka dadwaynaha aduunka oo dhan, sida WHO iyo Akademiyada Maraykanka ee Dhakhaatiirta Caruurta (AAP), waxay horumariyaan tilmaamaha tallaalka iyo jadwalada ka dib dib u eegis ballaaran oo lagu sameeyay dhammaan sayniska caafimaadka ee jira iyo natiijooyinka cilmi baarista.

AAP, Akademiyada Maraykanka ee Dhakhaatiirta Qoyska (AAFP), iyo Akademiyada Maraykanka ee Dhakhaatiirta Dhallaanka iyo Dhakhaatiirta Haweenka (ACOG) waxay ku talinayaan in dadka intooda badan, oo ay ku jiraan carruurta, ay qaataan tallaalka hargabka iyo tallaalka COVID-19 labadaba. Waqti ka dib, sababtoo ah tallaaladu waxay noqon karaan kuwo waxtarkoodu yaraado, helitaanka tallaal xoojiye ah oo la cusboonaysiiyay ayaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto.

Dhakhaatiirta qaybta degdega ah Dr. Lara Wagner ayaa sheegtay in ay og tahay in aanay waxba ka cabsi ahayn ilmo run ahaantii buka. “Waan ogahay sida ugu dhakhsaha badan iyo sida ay carruurta jiran uga qaadi karaan fayras uu tallaalku ka hortagi lahaa,” ayay tidhi. Waxayna xustay in ku dhawaad ​​20 sano oo ay ku shaqaynaysay dawooyinka degdega ah, aanay waligeed dawayn ilmo si daran ugu bukooday tallaalka.

Sannadkii 2006, Akademiyada Maraykanka ee Dhakhaatiirta Carruurta ayaa ku talisay in dhammaan carruurta da’doodu tahay 18 iyo 24 bilood laga baaro autism-ka baaritaannada caadiga ah ee caafimaadka. Dhallaan badan iyo socod baradka ayaa qaata tallaalo badan isla wakhtigan. Waqtigani wuxuu u horseedi karaa waalidiinta iyo daryeelayaasha kale inay si khaldan u qaataan in ogaanshaha cudurka autism ee ilmahooda uu la xiriiro tallaalada ay heleen.

Sababtoo ah waxaa jira macluumaad badan oo khaldan oo ku jira wararka iyo warbaahinta bulshada, waxaa muhiim ah in dadku kala hadlaan adeeg bixiyayaasha daryeelka caafimaadka waxa ay ka maqleen tallaalada. Bixiyeyaasha daryeelka caafimaadku waxay hubin karaan tallaalada ku habboon bukaanka iyo sidoo kale wakhtiga tallaalladaas.

Inaad iska tallaalto oo aad la socoto tallaaladaada waa mid ka mid ah siyaabaha ugu xoogga badan ee lagu ilaaliyo caafimaadkaaga, caafimaadka ilmahaaga, iyo caafimaadka beeshaada. Dhakhaatiirta carruurta Sarah Harris waxay kula talisay qoysaska in adduunka maanta, iyadoo xitaa dad yar oo tallaalaya carruurtooda, ay soo laaban doonaan cudurrada tallaalka laga hortagi karo. “Taasi waa sababta, hadda in ka badan sidii hore, ay muhiim u tahay in aad carruurtaada ka ilaaliso khatarta dhabta ah ee cudurradan halista ah iyo xitaa nafta halis gelinaya,” ayay tiri.