Inkuru ya Amy Harris

Ihuriro mpuzamahanga ryita kuri siyansi ryarihuje kugirango ritangaze ko ihuzwa ry’inkingo ndetse na autism bidafite ibimenyetso bibyemeza.

Nk’uko bitangazwa n’umuryango muzamahanga wita ku buzima (WHO), “ibimenyetso byinshi, n’ubushakashatsi bushingiye kubimenyetso bwerekanye ko gukingira abana bidatera autism., ubushakashatsi bunini kandi bwizewe buturuka mu bihugu byinshi bwose bwahurije kuri iki kintu. Ubushakashatsi bw’ibanze bugerageza kubihuza bwasanganywe inenge ndetse bwamburwa agaciro”

Ikindi kandi, impuguke muri siyansi zivuga ko inkingo atari uburyo burusha ubundi ubwiza bwo gufasha abantu kugira ubuzima bwiza. Ziratekanye ku mpinja, abana, abagore batwite, ndetse n’abandi bantu bafite ubuzima buzira umuze, nk’uko siyansi ibivuga. Inkingo zirengera ubuzima, zigatuma abantu badashyirwa mu bitaro, zikanatuma umuryango mugari ugira ubuzima buzira umuze.

Inkingo ntabwo zitera indwara zishinzwe kurinda. Zishobora gutera by’igihe gito kwivumbura k’umubiri nko kugira umuriro, cyangwa se ububabare runaka aho umuntu yatewe urushinge, gusa ibibazo by’igihe kirekire biza gake cyane. “”Dr. Sarah Harris, umuganga uvura abana wakoze muri U.S. ndetse no hanze yayo, avuga ko “inkingo ari bumwe mu buryo bwizewe kandi butanga umusaruro bwifashishwa ku barwayi bacu.”

Uretse mu gihe hari ikibazo kihutirwa nk’igihe cya COVID, izindi nkingo zose zemejwe n’Ikigo cya U.S. Gishinzwe ibyo Kurya no Gutanga Imiti (FDA) zanyuze mu rugendo rumara imyaka zisuzumanwa ubwitonzi mbere y’uko zigezwa ku baturage. Imiryango ishinzwe ubuzima ihagarariye abaganga ndetse n’abandi bakora mu nzego z’ubuzima ku isi yose, nka WHO ndetse n’Ihuriro Nyamerika ry’Abaganga Bavura Abana (AAP), bashyiraho amabwiriza agenga inkingo ndetse n’ingengabihe nyuma y’amasuzuma yimbitse hakurikijwe siyansi yose ibaho ndetse n’ibyerekanwe n’ubushakashatsi. 

AAP, Ihuriro Nyamerika ry’Abaganga b’Imiryango (AAFP), hamwe n’Ihuriro Nyamerika ry’Abaganga Bavura Abagore (ACOG), bagira abantu inama z’uko bafata inkingo haba urw’ibicurane ndetse n’urwa COVID-19 nyuma y’igihe runaka, bitewe n’uko urukingo hari ubwo rutakaza imbaraga, bityo gufata urukingo rwo gushimangira bikaba byakenerwa. 


 

Dr. Lara Wagner ukora mu gice gitanga ubuvuzi bwihutirwa, avuga ko nta kintu gitera ubwoba nk’umwana urembye. “Nzi uburyo abana bashobora kurwara kandi bakaremba byihuse bitewe na virusi zashobora kurindwa n’inkingo.” Avuga kandi ko mu myaka hafi 20 akora mu buvuzi bwihutirwa, atarigera avura umwana warembye biturutse ku kuba yarakingiwe.

Mu 2006, ishyirahamwe nyamerika ry’abaganga bavura abana ryasuzumye autism mu bana bari hagati y’amezi 18 na 24 mu masuzuma asanzwe. Benshi mu mpinja n’abana bahawe inkingo zitandukanye muri icyo gihe. Iki gihe gishobora gutuma ababyeyi n’abandi barera abana bibeshya ko autism abana babo basuzumwe ishobora kuba ifite aho ihuriye n’inkingo bahawe. 

Bitewe n’uko hari amakuru menshi atari ukuri mu bitangazamakuru ndetse no kumbuga nkoranyambaga, ni ngombwa ko abantu bavugana n’abaganga babo ku byo bumvise ku nkingo. Abaganga kumenyesha urukingo rukwiye ku muntu runaka ndetse n’igihe cyo kurufata.

Gukingirwa ndetse no kuba warakingiwe ni bumwe mu buryo bwizewe bwo kurinda ubuzima bwawe, ubw’umwana wawe, ndetse n’umuryango mugari. Umuganga uvura abana Sarah Harris agira inama imiryango ko mu isi ya none, aho abantu bake bari gukingiza abana babo, indwara zikumirwa n’inkingo zizagaruka. Agira ati, “ni yo mpamvu kuri ubu, kurinda umwana wawe izi ndwara zikomeye harimo n’izahitana umuntu ari ngombwa cyane kurusha ikindi gihe”.